Wiedza 05.10.2023

Głóg jednoszyjkowy i głóg dwuszyjkowy – jak je odróżnić?

Często podczas czerwcowych spacerów natykam się na kwitnące krzewy głogu i choć dla większości z Was jest to zwykła roślina ozdobna, to przecież jakby nie było, jest to też jedna z roślin już od dawna tradycyjnie stosowana w schorzeniach serca. Czy słusznie?

Jak działa głóg?

Kwiatostan głogu jest surowcem typowo flawonoidowym, bogatym głównie w witeksynę, rutozyd, kwercetynę, kemferol. Duże znaczenie lecznicze mają również proantocyjanidyny, pochodne flawonu (epikatechina i katechina), kwasy fenolowe, a także aminy (cholina, acetylocholina, tyramina).

Owoce głogu zawierają podobne do kwiatów związki czynne. Różnią się jednak ich zawartością. Posiadają mniej flawonoidów, ale więcej proantocyjanidyn.

Obecność całej masy związków aktywnych warunkuje działanie łagodnie nasercowe.

Właściwości głogu

Surowce i przetwory z nich mają właściwości:

Dodatkowo surowcom z głogu można przypisać działanie:

Dlaczego głóg tak działa?

Działanie surowców jest efektem sumowania się aktywności poszczególnych składników, więc ciężko tu mówić o działaniu poszczególnych substancji. Jednak duże znaczenie możemy tu przypisać obecności flawonoidów oraz proantocyjanidyn, które poprzez swój wpływ na zmniejszenie przepuszczalności naczyń krwionośnych, wzmacniają je i ogólnie poprawiają krążenie.

Dla kogo preparaty z głogu?

Preparaty z głogu są skuteczne w schorzeniach takich jak:

Jako tradycyjny produkt leczniczy owoce i kwiaty głogu znalazły zastosowanie w leczeniu takich dolegliwości jak:

Ponadto głóg może być stosowany w niedotlenieniu serca, miażdzyżcy, nadciśnieniu tętniczym i hiperlipidemii.

Ze względu na działanie, surowce z głogu mogą być stosowane przez osoby mające łagodne problemy z sercem i krążeniem, zwłaszcza osoby starsze. Pamiętaj, że nie zwalnia Cię to z wizyty u lekarza, nie możesz lekceważyć tych objawów.

Jak przygotować napar z kwiatów głogu?

W przypadku wyżej wymienionych dolegliwości możesz stosować napary z kwiatostanu głogu 3 razy dziennie po ok. ½ szklanki.

W tym celu 1-2 g wysuszonego kwiatu głogu zalej ½ szklanki wrzącej wody i odstaw na 10-15 min. do ostudzenia.

A co z owocami?

Z owoców głogu również możesz przygotować napar, w podobny sposób jak kwiaty. Jednak w tym przypadku bardziej popularne są soki, dżemy i nalewki.

Preparaty z głogu są skuteczne, pod warunkiem, że są stosowane przez minimum 6 tygodni.

Przepisy na przetwory z owoców głogu

Sok z owoców głogu
Dżem z owoców głogu
Przygotowanie
  • Potrzebujesz ok. 0,5 kg świeżych owoców głogu, z których należy usunąć pestki.
  • Do około 1 litrów wody dodaj 0,15 kg cukru i gotuj aż powstanie jednorodny syrop.
  • Następnie dodaj rozdrobnione i wydrylowane owoce i gotuj przez 15 min.
  • Po wystygnięciu przecedź przez gazę, możesz dosłodzić ulubionym miodem i dodać sok z cytryny.
  • Tak przygotowany sok należy wypić w ciągu 1-2 dni, ponieważ nie nadaje się do przechowywania – dość szybko fermentuje. Dzienna dawka to około 50 ml soku.
Przygotowanie
  • Tak jak poprzednio potrzebujesz ok. 0,5 kg wydrążonych owoców głogu.
  • Owoce zalej niewielką ilością wody (ok. 1 szklanka) i gotuj aż zmiękną, możesz je dodatkowo zblendować.
  • Następnie ponownie dodaj wody i cukru (ok 0,3-0,4 kg) i gotuj aż dżem uzyska odpowiednią konsystencję.
  • Gotowy przełóż do słoików i zapasteryzuj.

Na co uważać z głogiem?

Jak w przypadku większości preparatów, i tu po zastosowaniu mogą wystąpić działania niepożądane, takie jak: zawroty głowy, ból głowy, migrena, kołatanie serca.

Kobiety w ciąży, karmiące piersią i dzieci

Tradycyjnie nie powinny być stosowane przez kobiety w ciąży i karmiące, a także dzieci do 18 roku życia.

Interakcje głogu

Wyciągi z głogu mogą nasilać działanie leków przeciwnadciśnieniowych, glikozydów nasercowych i beta-blokerów, dlatego w tych przypadkach powinny być stosowane po konsultacji z lekarzem.

***

Jak wygląda głóg?

gatunek: Głóg jednoszyjkowy i głóg dwuszyjkowy (łac. Crataegus monogyna i Crataegus oxyacantha)
rodzina: różowate (łac. Rosaceae)

Oba gatunki głogu, czyli jednoszyjkowy i dwuszyjkowy, mają kilka cech wspólnych. Mianowice oba są ciernistymi krzewami lub małymi drzewami dorastającym do ok. 10 m wysokości. Liście głogu są ciemnozielone od góry i jasne od spodu, składają się zazwyczaj z 5 klap, czyli części. Kwiaty zakwitają od maja do czerwca, mają biały kolor i charakterystycznie pachną, dla niektórych nawet nieprzyjemnie. Może to mieć związek z wydzielaniem przez kwiaty związków aminowych mających na celu wabienie owadów. Owoce głogu są czerwone, jabłkowate z charakterystyczną pozostałością 5 odgiętych działek kielicha u dołu. W środku mają żółty, mięsisty miąższ. Dojrzewają w okresie września i października.

Głóg jednoszyjkowy a dwuszyjkowy – jak je odróżnić?

Mimo, że z pozoru te dwa gatunki mogą wyglądać jednakowo i są trudne do rozróżnienia, mają kilka cech, które pozwalają na ich identyfikację.

Cecha rozpoznawczaGłóg jednoszyjkowyGłóg dwuszyjkowy
liśćgłęboko wcinanepłytko wcinane
kwiatysłupek z jedną szyjkąsłupek o 2-3 szyjkach
owoce1 pestka2-3 pestki
wysokośćdo 10 m.do 4 m.

Mimo wszystko niełatwo jest te gatunki rozróżnić, zwłaszcza, że często tworzą one mieszańce międzygatunkowe. Oba jednak są równocenne pod względem surowców – a więc bez obaw, podczas zbierania nie musicie się wysilać i szukać tego jednego konkretnego gatunku. Jest to raczej ciekawostka botaniczna, którą warto znać :).

Gdzie rośnie głóg?

Głóg powszechnie występuje na terenach nizinnych całej Polski. Możesz spotkać go na obrzeżach lasów, w zaroślach i przydrożach. Często jest również sadzony jako roślina ozdobna w parkach czy ogrodach.

Czy możesz samodzielnie uprawiać głóg?

Oczywiście, że tak. Do uprawy możesz użyć gatunków leczniczych lub odmian uprawnych różniących się kolorem kwiatów, jednak te ozdobne nie nadają się do stosowania.

Co i kiedy zbieramy – czyli o surowcach?

Głóg dostarcza nam dwóch rodzajów surowca, mianowicie: kwiatostan głogu (łac. Crataegi folium cum flore) oraz dojrzałe owoce (łac. Crataegi fructus). Jak już wspomniałem, zbieramy je z dwóch gatunków głogu jednoszyjkowego i dwuszyjkowego.

Kwiatostan głogu, czyli w pełni rozwinięte kwiaty z 2-5 liśćmi, zbieraj we wczesnym okresie kwitnienia, czyli w maju. Susz w przewiewnym, zacienionym miejscu. Owoce natomiast zbieraj ze stanów naturalnych w okresie jesiennym, czyli od września do października. Możesz je następnie wysuszyć, podobnie jak kwiaty, lub sporządzić z nich przetwory.

Głóg w aptece

Gotowe wysuszone surowce możesz również zakupić w aptekach lub sklepach zielarskich. Dostępne są również pod postacią nalewek, herbatek, kropli czy tabletek.

Zdrowotności!

Pan Tabletka

P.S. Zbliża się sezon jesienno-zimowy, a innymi słowy mówiąc – sezon przeziębieniowy. Dlatego polecam zaopatrzyć się w składniki do przygotowywania receptur doskonałych na przeziębienia – do Białego Naparu (tu przepis), do Turborosołu (tu przepis) i do Złotego Mleka (tu przepis).

Sklep

Więcej tego typu przepisów znajdziesz w książce "Zdrowik"

KUP W SKLEPIE
Udostępnij
Polub
Skomentuj

Zobacz również...

Wiedza

Kaczeniec, czyli knieć błotna. Jak naprawdę wygląda?

Czytaj dalej
Wiedza

Rośliny fototoksyczne, fotodermatoza i fotouczulenie, czyli gdy roślina i słońce nie idą w parze

Czytaj dalej
Wiedza

Jaśminowiec wonny, czyli zapach wiosny

Czytaj dalej
Wiedza

Nawłoć pospolita – czy wiesz jak działa?

Czytaj dalej
Wiedza

Czeremcha zwyczajna i jej właściwości. Nalewka z owoców czeremchy.

Czytaj dalej