Wiedza 28.08.2023

Lawenda wąskolistna jakiej nie znacie, czyli jej właściwości lecznicze

Zapach lawendy kojarzy mi się przede wszystkim z dojrzałym latem, ale także, co ciekawe, z czystością i świeżością. Mówiąc „lawenda” myślimy tak naprawdę głównie o tej najbardziej popularnej lawendzie – tymczasem w naturze występuje jej aż 30 gatunków! Z punktu widzenia swoich niezwykłych właściwości tą najbardziej popularną odmianą jest lawenda wąskolistna. Jej popularność nie wynika jedynie z walorów zapachowych (chociaż niewątpliwie jest to jeden z najbardziej popularnych zapachów!), ale także z właściwości leczniczych. Zapraszam na jeden z moich najbardziej pachnących wpisów 🙂

Sprawca całego zamieszania, czyli skład chemiczny lawendy

Za lecznicze właściwości lawendy odpowiada głównie zawarty w kwiatach olejek eteryczny. W olejku znajdziemy takie związki chemiczne jak linalol, limonen, 1,8-cyneol, kamforę czy bornelol, i pochodne tych związków. Oprócz olejku eterycznego lawenda posiada w swoim składzie kwas rozmarynowy oraz jego pochodne, będące związkami zaliczanymi do kwasów fenolowych. Do tej niemałej gromadki doliczyć możemy także triterpeny (kwas ursolowy i oleanolowy), a także antocyjany, kumaryny, flawonoidy i fitosterole. 

Lawenda wąskolistna – właściwości lecznicze

To teraz przejdziemy do konkretów: jakie właściwości lecznicze posiada lawenda? Wyciąg z kwiatów lawendy ma łagodne działanie uspokajające. Lawendę stosuje się także w dolegliwościach jelitowych o podłożu nerwicowym, w stanach niepokoju, trudnościach w zasypianiu czy zaburzeniach snu.

Wyciąg z lawendy działa także przeciwskurczowo na mięśnie gładkie układu pokarmowego, powodując przywrócenie prawidłowej perystaltyki jelit oraz dróg żółciowych, przeciwdziałając wzdęciom czy nieznacznie wzmagając wydzielanie soków trawiennych. Surowiec znajduje zastosowanie także w zaburzeniach trawienia i przy zmniejszonym łaknieniu. 

Zewnętrznie – lawendowy napar, wyciąg oraz olejek eteryczny – można wykorzystać pomocniczo w leczeniu miejscowych zranień skóry czy niezbyt rozległych oparzeń (np. słonecznych) czy w przypadku podrażnień skóry. 

Lawenda jest także bardzo przydatna w leczeniu kataru, ponieważ dzięki związkom zawartym w olejku eterycznym zmniejsza przekrwienie błony śluzowej nosa.  Sprawdzi się także jako dodatek do kąpieli leczniczych w przypadku czynnościowych zaburzeń krążenia.

Lawenda wąskolistna w aptece

W aptekach czy sklepach zielarskich lawendę możesz spotkać jako składnik mieszanek ziołowych o działaniu wzmacniającym pracę serca, a także zwalniającym jego tempo pracy. Wyciąg z lawendy wchodzi także w skład kropli o działaniu uspokajającym, czy płynów do stosowania zewnętrznego jako preparaty o działaniu przeciwreumatycznym czy antyseptycznym.

Na koniec tego akapitu wspomnę jeszcze, że lawenda jest rośliną miododajną, a jej miód ma charakterystyczny i niepowtarzalny aromat i smak 🙂

Więcej w temacie miodu?

Lawenda wąskolistna – inne zastosowania

Lawendę możesz także także spotkać w składzie produktów odstraszających owady (głównie komary). Jednym ze sposobów na wykorzystanie tej właściwości olejku eterycznego lawendy jest zrobienie Komarkillera – sprawdź tutaj (klik!). Świetnie do tego celu nadają się także płócienne woreczki wypełnione suszonymi kwiatami lawendy. A jeśli już o tym mowa to nie mogę nie wspomnieć, że takie właśnie woreczki można z powodzeniem wykorzystać nie tylko jako naturalny odstraszacz na mole, ale również naturalny odświeżacz do szafy, nadający ubraniom delikatny, lawendowy zapach. 

A woreczki na lawendę jako moje CUDO Lawendowe znajdziesz tutaj (klik!).

    Inne, ludowe nazwy lawendy to lawenda wonna, bławatka czy (moja ulubiona!) czyszczecz. Nazwa łacińska lawendy pochodzi od słowa „lavare” co oznacza dosłownie “myć” i  została nadana już w starożytności przez Greków i Rzymian, którzy bardzo dobrze znali właściwości rośliny, głównie dzięki zawartemu w kwiatach lawendy olejkowi eterycznemu.

Lawenda wąskolistna – przeciwwskazania i działania niepożądane

Wszystko, co podamy w nadmiernej ilości może nam zaszkodzić. Nie inaczej jest z olejkiem lawendowym, który to podany w za dużej dawce doustnie, może wywołać stany zapalne błony śluzowej żołądka oraz jelit. Warto o tym pamiętać przede wszystkim jeśli chorujesz na różnego rodzaju schorzenia przewodu pokarmowego. Olejek zawarty w surowcu lawendy może także działać drażniąco na nerki czy pęcherzyki płucne. Stosowania lawendy powinny także unikać kobiety w ciąży. 

Stosując lawendę zewnętrznie na skórę,  może dojść również do zaczerwienienia i miejscowego podrażnienia skóry. Trzeba o tym pamiętać w szczególności w sytuacji, gdy stosuje się olejek eteryczny w postaci nierozcieńczonej.

***

A teraz coś, co bardzo lubię, czyli botanika

gatunek: lawenda wąskolistna (łac. Lavandula angustifolia)
rodzina: jasnotowate (łac. Lamiaceae)

Lawenda jest jest półkrzewem osiągającym 50-90 cm wysokości. Pędy lawendy są wzniesione, u dołu zdrewniałe, a u góry zielone, pokryte srebrzystymi włoskami (kutnerem) – tak samo jak wąskolancetowate liście. Lawenda kwitnie w lipcu i sierpniu. Jej pojedyncze, drobne kwiaty, w kolorze fioletowo-niebieskim lub szarobrunatnym, zebrane są w kwiatostany na szczycie nieulistnionych pędów. Zapach kwiatów jest bardzo charakterystyczny i bardzo aromatyczny, a smak korzenny i lekko gorzkawy.

Surowiec farmaceutyczny stanowią kwiaty lawendy (Lavandulae flos), które nie są jeszcze całkowicie rozwinięte. Suszy się je w cieniu, w przewiewie lub w suszarni, w temperaturze, która nie przekracza 35 °C. Z gotowego surowca można przygotować napar, wyciąg czy już w bardziej specjalistyczny sposób pozyskać olejek eteryczny.

Gdzie rośnie lawenda?

Roślina pochodząca z basenu Morza Śródziemnego roślina, głównie z Francji (oczywiście Prowansja!), Hiszpanii, Andory oraz Włochy, obecnie uprawiana jest w wielu krajach świata, w tym także w Polsce. Co ciekawe, w skali całej Polski 50% ziół ze stanu naturalnego pochodzi z Podlasia. Popularne stało się także sadzenie lawendy jako rośliny ozdobnej np. w parkach czy ogrodach. Nic też dziwnego, że plantacje tej niesamowitej rośliny wykorzystuje się do przeprowadzenia sesji fotograficznych czy kręcenia filmów o przeróżnej tematyce – kwitnące pola lawendy wyglądają po prostu bosko!

Zdrowotności!

Pan Tabletka

Marcin

P.S. O innej roślinie, która również posiada działanie uspokajające pisałem tutaj (klik!), natomiast o innej roślince do zadań specjalnych w przypadku dolegliwości skórnych przeczytasz tutaj (klik!).

Źródła

1.Matławska I.: Farmakognozja. Podręcznik dla studentów Farmacji. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Wyd. 3., 2008. 
2. https://panacea.pl/lawenda-nie-tylko-pachnidlo/ (15.08.2023)
3. https://www.cdr.gov.pl/images/Brwinow/wydawnictwa/2022/Uprawa_przetworstwo_lawendy.pdf (15.08.2023)
4. https://www.kalendarzrolnikow.pl/3399/lawenda-niezle-ziolko-poznaj-jej-wlasciwosci-i-zastosowanie (15.08.2023)
5. https://www.portalpszczelarski.pl/artykul/712/lawenda_waskolistna__roslina_miododajna.html (15.08.2023)

Udostępnij
Polub
Skomentuj

Zobacz również...

Wiedza

Kaczeniec, czyli knieć błotna. Jak naprawdę wygląda?

Czytaj dalej
Wiedza

Rośliny fototoksyczne, fotodermatoza i fotouczulenie, czyli gdy roślina i słońce nie idą w parze

Czytaj dalej
Wiedza

Jaśminowiec wonny, czyli zapach wiosny

Czytaj dalej
Wiedza

Nawłoć pospolita – czy wiesz jak działa?

Czytaj dalej
Wiedza

Czeremcha zwyczajna i jej właściwości. Nalewka z owoców czeremchy.

Czytaj dalej